Thước Lỗ Ban trong nhà thờ họ
Ba loại thước Lỗ Ban dùng cho việc gì, đo ở đâu mới đúng, và những kích thước thông dụng đã rơi sẵn vào cung tốt cho nhà thờ họ.
Trong mọi cuộc gặp đầu tiên với gia chủ, thước Lỗ Ban luôn là chuyện được hỏi sớm nhất. Điều đáng nói là phần lớn câu hỏi đều xoay quanh một hiểu nhầm: đo sai chỗ.
Ba loại thước, ba việc khác nhau
Thước Lỗ Ban không phải một cây thước duy nhất. Có ba loại, và dùng nhầm loại thì kết quả vô nghĩa.
Thước 52,2 cm đo khoảng thông thuỷ — tức phần trống mà khí và người đi qua. Dùng cho: lọt lòng cửa chính, lọt lòng cửa sổ, khoảng thông giữa hai cột. Đây là loại hay dùng nhất và cũng hay bị đo sai nhất.
Thước 42,9 cm đo phần dương trạch đặc — những gì thuộc về khối xây, không phải khoảng trống. Dùng cho: chiều cao ban thờ, bậc thềm, bệ, kích thước đồ nội thất.
Thước 38,8 cm đo phần âm trạch, tức mộ phần. Không dùng cho nhà ở hay nhà thờ.
Chỗ hay đo sai nhất
Với cửa, thước 52,2 cm đo lọt lòng — khoảng trống thật sự sau khi đã trừ khuôn cửa, chứ không phải kích thước phủ bì của bộ cửa.
Ví dụ cụ thể: bộ cửa phủ bì 90 cm, khuôn mỗi bên 5 cm, thì số cần tra là 80 cm chứ không phải 90 cm. Rất nhiều người tra nhầm số phủ bì rồi yên tâm, tới lúc lắp mới phát hiện lệch cung.
Với ban thờ, đo chiều cao mặt bàn thờ tính từ nền hoàn thiện — nền đã lát gạch xong, không phải nền bê tông thô. Chênh nhau vài xăng-ti-mét là đủ nhảy sang cung khác.
Kích thước quen dùng cho nhà thờ họ
Mấy con số dưới đây đã rơi vào cung tốt, dùng được ngay mà không cần tra lại. Vẫn nên tra để hiểu vì sao, nhưng nếu vội thì đây là lối tắt an toàn.
Cửa chính (lọt lòng, thước 52,2): – 88 cm — cung Nhân lộc – 105,5 cm — cung Quý tử – 126 cm — cung Thiên tài – 176 cm — cung Tài vượng (cửa hai cánh) – 212 cm — cung Đại cát (cửa bốn cánh gian giữa)
Chiều cao cửa (lọt lòng, thước 52,2): – 212 cm, 232 cm
Chiều cao ban thờ (thước 42,9): – 107 cm — mức phổ biến nhất cho nhà thờ họ – 117 cm – 127 cm
Bậc thềm (thước 42,9): – 15 cm, 17 cm mỗi bậc
Số bậc thềm nên là số lẻ và tính theo vòng Sinh – Lão – Bệnh – Tử sao cho bậc cuối rơi vào Sinh. Ba bậc, năm bậc, chín bậc là các lựa chọn quen thuộc.
Thước Lỗ Ban quan trọng tới đâu?
Nói thật lòng: quan trọng, nhưng không phải quan trọng nhất.
Một nếp nhà thờ họ có kích thước đẹp toàn bộ mà gỗ chưa khô, mộng hở, hướng đặt ban thờ sai thì vẫn là công trình hỏng. Ngược lại, nhà làm chuẩn về kết cấu và hướng mà lệch cung vài xăng-ti-mét ở một cái cửa phụ thì không ai thấy vấn đề gì trong suốt trăm năm.
Thứ tự ưu tiên chúng tôi vẫn khuyên gia chủ: hướng đặt ban thờ → chất lượng gỗ và mộng → kích thước theo thước Lỗ Ban. Làm được cả ba thì tốt nhất, nhưng khi phải đánh đổi thì đừng hy sinh hai cái đầu.
Trang Công cụ tra cứu có thước Lỗ Ban tra trực tiếp — nhập kích thước là biết rơi vào cung nào, hoặc xem sẵn mọi số đẹp trong khoảng đang cân nhắc.